Aksesueshmëria

Deklaratë aksesueshmërie

Komponentët bazë janë projektuar për të mbështetur WCAG 2.2 AA dhe për të ulur punën e dyfishuar të aksesueshmërisë. Kjo nuk garanton pajtueshmëri: çdo zbatim kërkon ende testim të automatizuar dhe njerëzor. Kjo faqe thotë çfarë synohet, çfarë është kontrolluar dhe çfarë ende nuk është.

Njoftim

Statusi i kësaj deklarate

Prototip, i përditësuar më 11 gusht 2026. Deri tani është bërë rishikim në nivel komponenti dhe kontroll tipesh; NUK është kryer ende një auditim i publikuar axe/Lighthouse, testim me teknologji ndihmëse (lexues ekrani, kontroll me zë), apo testim me qytetarë shqiptarë me aftësi të kufizuara. Pretendimet më poshtë janë synime dizajni, jo rezultate auditimi.

Çfarë synon të mbështesë sistemi

Këto synime janë koduar në tokena dhe komponentë — jo garanci për çdo faqe të renderuar.

HTML semantik dhe tituj logjikëFaqet synojnë një hierarki të vetme titujsh (h1→h6), pika referimi (landmarks) dhe një lidhje “Kalo te përmbajtja”.
Navigim me tastierëMenutë, skedat, akordeonat, sirtarët dhe format janë ndërtuar për t’u përdorur me tastierë; asnjë funksion s’duhet të fshihet pas hover-it.
Fokus i dukshëmNjë tregues fokusi me kontrast të lartë shfaqet për përdoruesit e tastierës. (Kontrasti i tij ende s’është verifikuar formalisht kundër çdo theksi — shih më poshtë.)
Kontrast ngjyrashTeksti synon raportin 4.5:1 (AA); ngjyra nuk duhet të jetë i vetmi bartës kuptimi — shtohet ikonë ose tekst.
Forma të aksesueshmeEtiketa të dukshme, tekst ndihmës i lidhur me aria-describedby, gabime me role=alert dhe një përmbledhje gabimesh me lidhje.
ARIA vetëm kur duhetElemente vendase së pari; ARIA shtohet vetëm kur HTML-ja nuk mjafton (skeda, dialogë, kombobox).

Objektiva prekjejeMinimumi AA është 24×24px. Sistemi synon një prag më të rreptë 44×44px si politikë — disa kontrolle kompakte ende s’e arrijnë (shih më poshtë).
Lëvizje e reduktuarKur sistemi kërkon lëvizje të reduktuar, animacionet çaktivizohen ose zbuten.
Zoom deri në 200%Përmbajtja synon të mbetet e përdorshme deri në 200% zoom pa humbur funksionalitet.
Tabela dhe grafikëTabelat kanë krye të deklaruara dhe aria-sort; grafikët kanë përmbledhje tekstuale. Jo çdo grafik ka ende një ekuivalent të plotë programatik.
Ndërrim gjuhe i deklaruarAtributi lang përditësohet me ndryshimin e gjuhës, që lexuesit e ekranit të shqiptojnë saktë.
Tekst lidhjesh i kuptueshëmLidhjet përshkruajnë destinacionin e tyre. Tekst i përgjithshëm si “kliko këtu” shmanget.

Probleme të njohura (aktuale)

Një deklaratë e besueshme emërton çfarë dështon tani. Këto do të mbyllen ose dokumentohen para çdo pretendimi pajtueshmërie.

Disa kontrolle kompakte (opsionet e ndërrimit të gjuhës, lidhjet e shiritit qeveritar, varianti i vogël i kërkimit) janë nën pragun 44px të sistemit, edhe pse plotësojnë minimumin AA prej 24px.
Qelizat e ditës në zgjedhësin e datës (~37px) janë nën 44px; ofrohet fusha e ndarë ditë/muaj/vit si alternativë e aksesueshme.
Kontrasti i unazës së fokusit ende s’është verifikuar formalisht 3:1 kundër të tetë theksave institucionalë dhe të dyja temave.
Jo çdo grafik ofron ende një tabelë të dhënash ekuivalente; modeli TableChartToggle duhet zbatuar te të gjithë.
Ngulitja e OpenStreetMap te OfficeLocation është varësi e palës së tretë në një sipërfaqe qeveritare dhe i duhet një title.
Kriteret WCAG 2.2 3.2.6 (Ndihmë e qëndrueshme), 3.3.7 (Hyrje e tepërt) dhe 3.3.8 (Autentikim i aksesueshëm) ende s’janë trajtuar shprehimisht — kjo e fundit prek modelin e verifikimit të identitetit.

Shtresa e pajtueshmërisë

Aksesueshmëria si detyrim

Direktiva e BE-së për Aksesueshmërinë në Web (2016/2102) dhe standardi EN 301 549 kërkojnë monitorim periodik dhe raporte të publikuara për faqet e sektorit publik — një angazhim që Shqipëria e ka marrë përsipër në planin e saj OGP. Një sistem i përbashkët duhet të mbajë këtë shtresë një herë, që 196 institucione të mos e zgjidhin secili veç e veç.

Deklaratë aksesueshmërie për çdo faqe

Me përmbajtje të detyruar: statusi i pajtueshmërisë, përmbajtja jo e aksesueshme, alternativat, rruga e reagimit dhe procedura e zbatimit.

Mekanizëm reagimi + SLA

Një komponent i vetëm reagimi dhe një afat i deklaruar përgjigjeje, të njëjtë në të gjithë pasurinë.

Rrugë ankimimi / zbatimi

Ku shkon qytetari kur një institucion nuk përgjigjet.

Metodologji kampionimi + raportim

Monitorim periodik dhe raporte të botuara, sipas standardit të harmonizuar EN 301 549.